صبح از خواب بیدار می‌شوید، در آینه نگاه می‌کنید و بخشی از سفیدی چشمتان قرمز پررنگ شده است. ترسناک به نظر می‌رسد، اما در بیشتر موارد آسیب جدی در کار نیست. در این مطلب توضیح می‌دهیم این لکه چیست، چرا ایجاد میشود و کدام نشانه‌ها نشان می‌دهند که نباید صبر کنید.
این لکه قرمز دقیقاً چیست؟
روی سفیدی چشم (صلبیه) لایه‌ای نازک و شفاف به نام ملتحمه کشیده شده که پر از رگ‌های بسیار ریز است. اگر یکی از این رگ‌ها پاره شود، خون زیر ملتحمه جمع میشود و همان لکه قرمز روشن را می‌سازد. به این حالت «خونریزی زیر ملتحمه» می‌گویند.
این اتفاق شایع است و در هر سنی رخ می‌دهد، ولی در افراد مسن بیشتر دیده میشود. معمولاً فقط یک چشم درگیر است. خون در بافت شفاف زیر ملتحمه گیر افتاده و راه خروجی ندارد، برای همین سطح چشم یک‌دست و پررنگ قرمز دیده میشود. چشم کم‌کم خودش آن را جذب میکند.
چه چیزی باعث آن میشود؟
در بسیاری از موارد علت مشخص نمی‌شود. بعضی افراد آن را بعد از ضربه به چشم متوجه می‌شوند و بعضی بدون هیچ حادثه‌ای، مثلاً هنگام بیدار شدن از خواب. عواملی که در منبع اصلی ما (Cedars-Sinai) به‌عنوان زمینهساز فهرست شده‌اند این‌ها هستند:
- آسیب به چشم، از جمله جراحی چشم
- فشار خون بالا
- دیابت و سفت‌شدگی رگ‌ها
- التهاب ملتحمه
- استفاده از لنز تماسی
- بیماری‌هایی که انعقاد خون را مختل می‌کنند
- عطسه، سرفه یا استفراغ شدید
- زور زدن هنگام یبوست یا زایمان
- داروهایی که خونریزی را بیشتر می‌کنند، مانند آسپیرین
- تومور ملتحمه (نادر)
طبق همین منبع، در جوانان آسیب چشمی و لنز تماسی بیشتر دیده میشود و در سالمندان فشار خون و دیابت. اگر لنز می‌زنید و چشمتان زیاد خسته میشود، مطلب ناراحتی از لنز تماسی؛ چرا چشم عصرها خشک و خسته میشود؟ را هم بخوانید.
علائم: چه حسی دارد؟
جز رنگ قرمز، معمولاً علامت دیگری وجود ندارد. این خونریزی نباید دید شما را تغییر دهد و نباید درد داشته باشد. بعضی افراد حس می‌کنند چیزی در چشم‌شان است، ولی این حالت شایع نیست.
قاعده ساده: لکه قرمز بدون درد و بدون تغییر دید معمولاً بیخطر است. هر درد یا افت بینایی همراه با آن یعنی ممکن است مشکل دیگری در چشم باشد.
چقدر طول میکشد تا برطرف شود؟
معمولاً طی چند هفته برطرف میشود. رنگ لکه به‌تدریج از قرمز به قهوهای و سپس زرد تغییر میکند، درست مثل کبودی روی پوست. این تغییر رنگ نشانه بهبود است، نه بدتر شدن.
| مرحله | رنگ لکه | معنی |
|---|---|---|
| ابتدا | قرمز روشن | خون تازه زیر ملتحمه |
| میانه | قهوهای | جذب تدریجی |
| پایان | زرد کم‌رنگ | نزدیک به ناپدید شدن |
این منبع می‌گوید درمان فعلیای وجود ندارد که روند را سریعتر کند. بیشتر افراد به درمان خاصی نیاز ندارند و نباید با قطره‌ها و داروهای خودسرانه برای «تسریع» بهبود تلاش کنید. اگر بیماری زمینهای مثل فشار خون بالا دلیل خونریزی باشد، پزشک روی همان درمان تمرکز میکند.
چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟
در این موارد معطل نکنید:
- درد چشم یا کاهش دید: فوراً مراجعه کنید.
- ضربه یا آسیب به چشم: حتماً چشمپزشک باید معاینه کند تا آسیب عمیق‌تر کنار گذاشته شود. با میکروسکوپ مخصوص می‌توان دید که آسیب فقط سطحی بوده یا نه.
- ادامه بیش از ۲ تا ۳ هفته: لکه هنوز پاک نشده است.
- تکرار خونریزی: ممکن است پزشک آزمایش خون برای بررسی اختلال انعقادی بخواهد.
- فشار خون بالا یا سابقه اختلال خونریزی: علاوه بر چشمپزشک، پزشک عمومی هم باید وضعیت شما را بررسی کند.
اگر قرمزی با درد و حساسیت به نور همراه باشد، ممکن است موضوع چیز دیگری باشد؛ مطلب یووئیت چیست؟ چشم قرمز دردناک و حساس به نور را جدی بگیرید را ببینید. این تشخیص را فقط پزشک میتواند بدهد.
در این مدت چه کار کنیم؟
- چشم را نمالید. فشار و مالش میتواند آزاردهنده باشد و کمکی به جذب خون نمی‌کند.
- اگر لنز تماسی دارید و چشم ناراحت است، تا بررسی پزشک از عینک طبی استفاده کنید.
- داروهای رقیق‌کننده خون یا آسپیرین را بدون مشورت پزشک قطع نکنید.
- فشار خون و قند خون خود را اگر مشکل زمینهای دارید، کنترل کنید.
پیشگیری قطعی ممکن نیست و بیشتر موارد قابل پیشگیری نیستند، اما مراقبت منظم از بیماری‌هایی مثل فشار خون و دیابت ممکن است بعضی موارد را کم کند. اگر کارتان با براده، گردوغبار یا ابزار تند همراه است، ضربه به چشم یکی از علت‌های قابل پیشگیری است؛ بخوانید عینک ایمنی کار و کارگاه؛ چرا عینک طبی معمولی محافظ چشم نیست؟
جمع‌بندی
لکه قرمز بدون درد و بدون تغییر دید معمولاً بی‌ضرر است و طی چند هفته با تغییر رنگ از قرمز به قهوهای و زرد محو میشود. ولی درد، افت بینایی، سابقه ضربه، تکرار یا ماندگاری بیش از دو تا سه هفته را جدی بگیرید و به چشمپزشک مراجعه کنید. هنگام مراجعه به عینک‌سازی هم اگر قرمزی چشم همراه با درد یا تاری دید است، اول معاینه پزشکی را در اولویت بگذارید و بعد سراغ تعویض عینک یا لنز بروید.
منابع
این مطلب بر پایهٔ منابع تخصصی زیر تهیه شده است:
- Subconjunctival Hemorrhage | Cedars-Sinai — cedars-sinai.org
- Subconjunctival Hemorrhage (Bleeding in the Eye) Treatment, Causes, Symptoms, Pictures — emedicinehealth.com
