آلرژی فصلی چشم و لنز تماسی؛ چرا فصل حساسیت وقت عینک است؟
در فصل گردهافشانی، لنز تماسی گرد و غبار و گرده را روی سطح چشم نگه میدارد و حساسیت را تشدید میکند؛ راهحلهای عملی و زمان مناسب برای بازگشت موقت به عینک را بخوانید.
هر سال با شروع فصل گردهافشانی، بخش قابل توجهی از افراد -طبق برآورد انجمن اپتومتریستهای بریتانیا نزدیک به یکپنجم بزرگسالان- دچار قرمزی، خارش، اشکریزش و تورم پلک میشوند؛ حالتی که به آن «ورم ملتحمه آلرژیک فصلی» یا به زبان عامیانه «تب یونجه چشمی» میگویند. برای کسانی که لنز تماسی میزنند، این فصل معمولاً از همیشه سختتر است، چون خود لنز بدون آنکه بدانید نقش یک تله برای گرده و آلرژنها را بازی میکند.
چرا لنز تماسی حساسیت فصلی را بدتر میکند؟
وقتی گرده گیاهان یا سایر آلرژنهای هوا با سطح چشم تماس پیدا میکنند، بدن هیستامین آزاد میکند؛ همین هیستامین باعث قرمزی و تورم ملتحمه (پرده نازک روی سفیدی چشم)، آبریزش و خارش میشود. حالا اگر لنز تماسی روی قرنیه باشد، ذرات گرده بهراحتی به سطح آن میچسبند و هرچه لنز بیشتر در چشم بماند، آلرژن بیشتری روی آن انباشته میشود. نتیجه این میشود که لنز بهجای یک وسیله شفاف و بیدردسر، به سطحی تبدیل میشود که مدام آلرژن را در تماس مستقیم با قرنیه و ملتحمه نگه میدارد و واکنش آلرژیک را طولانیتر و شدیدتر میکند.
فصل حساسیت دقیقاً کِی شروع میشود؟
بر اساس منابع تخصصی، گرده گیاهان (بهویژه گرده چمنها) اصلیترین عامل این نوع آلرژی است و اوج آن معمولاً در ماههای گرم سال، از اواخر بهار تا تابستان، رخ میدهد. نکته عملی این است که وقتی غلظت گرده در هوا از حدود ۵۰ گرم در متر مکعب بالاتر میرود، شرایط برای لنزیها بهطور محسوسی سختتر میشود. اگر عادت دارید پیشبینی وضعیت گرده منطقهتان را چک کنید، همان روزهایی که عدد بالاست، بهترین گزینه پرهیز موقت از لنز است.
چرا لنز روزانه توصیه اول متخصصان است؟
در فصل حساسیت، لنزهای یکبارمصرف روزانه نسبت به لنزهای ماهانه یا دوهفتهای برتری روشنی دارند، چون زمان کافی برای انباشت گرده روی سطحشان وجود ندارد و هر روز با یک لنز کاملاً تازه شروع میکنید. لنزهای با عمر طولانیتر حتی با شستوشوی منظم هم یک لایه نازک از پروتئینهای اشک و آلرژن روی خودشان جمع میکنند که در فصل گردهافشانی بهسرعت محرک میشود.
| نوع لنز | ریسک انباشت آلرژن | مناسب فصل حساسیت؟ |
|---|---|---|
| روزانه (یکبارمصرف) | پایین | بله، انتخاب اول |
| دوهفتهای | متوسط | با شستوشوی دقیق و مراقبت بیشتر |
| ماهانه | بالا | در روزهای اوج گرده توصیه نمیشود |
اگر میخواهید نوع لنز یا پوشش سطحیاش را متناسب با شرایط چشم حساس عوض کنید، بهتر است پیش از خرید با یک متخصص مشورت کنید تا از میان عدسیها و پوششها گزینهای را انتخاب کنید که کمترین جذب رسوب و آلرژن را داشته باشد.
قطره ضدحساسیت؛ چه زمانی و چگونه استفاده کنیم؟
قطرههای آنتیهیستامین چشمی معمولاً موثرترین راه کنترل سریع علائماند، چون دارو مستقیم روی محل مشکل اثر میگذارد و بسیاری از بیماران ظرف چند دقیقه تسکین را حس میکنند. نکته مهم ترتیب مصرف است: قطره باید پیش از گذاشتن لنز در چشم ریخته شود، نه بعد از آن، چون در غیر اینصورت خود لنز مانع رسیدن کامل دارو به سطح چشم میشود و حتی ممکن است دارو روی لنز باقی بماند. علاوه بر قطرههای آنتیهیستامین و ضدآلرژی موضعی، قرص آنتیهیستامین خوراکی هم میتواند همزمان علائم بینی و چشم را کنترل کند، اما نوع و دوز مناسب را باید اپتومتریست یا پزشک مشخص کند، نه خودِ فرد.
طبق دستورالعمل انجمن اپتومتریستهای بریتانیا، این نوع حساسیت فصلی معمولاً آسیبی به بینایی وارد نمیکند، اما بهقدری روی راحتی روزمره اثر میگذارد که نادیده گرفتنش هزینهاش را دارد؛ اگر قرمزی یا درد شدید و غیرمعمول باشد، حتماً باید توسط متخصص چشم بررسی شود تا از تشخیصهای دیگر مثل عفونت یا آسیب قرنیه اطمینان حاصل شود.
عادتهای روزانه که دوام لنز را در فصل آلرژی بیشتر میکند
- در روزهایی که غلظت گرده بالاست، لنز نگذارید یا مدت استفاده را کوتاه کنید.
- هر چند ساعت یک استراحت کوتاه از لنز بدهید تا سطح چشم فرصت بازیابی داشته باشد.
- بهداشت لنز را جدیتر از همیشه رعایت کنید؛ دستها، محلول و قاب لنز باید کاملاً تمیز باشند.
- هنگام بیرون رفتن از عینک آفتابی با فریم پوششی و بزرگتر استفاده کنید تا گرده کمتری مستقیم وارد چشم شود.
- بعد از فعالیت بیرون از خانه، صورت و دستها را بشویید و اگر ممکن است دوش بگیرید تا گرده روی پوست و مو باقی نماند.
- در ساعات اوج پخش گرده، پنجرهها را ببندید و از تهویه با هوای بیرون خودداری کنید.
کِی باید موقتاً به عینک طبی برگردید؟
اگر غلظت گرده در هوا خیلی بالاست، چشمها با وجود قطره و لنز روزانه هم مدام قرمز و متورم میمانند، یا صبحها با خارش شدید بیدار میشوید، بهترین تصمیم این است که برای چند روز کنار بگذارید و به عینک طبی برگردید. عینک بهعنوان یک مانع فیزیکی ساده، اجازه نمیدهد گرده مستقیم روی سطح چشم بنشیند و در کنار آن به قرنیه فرصت میدهد بدون تماس مداوم لنز، التهاب را پشت سر بگذارد. به همین دلیل خوب است همیشه یک نمونه بهروز از فریم عینک طبی در دسترس داشته باشید تا در فصل حساسیت مجبور نشوید بین راحتی و دید خوب یکی را انتخاب کنید.
جمعبندی
فصل آلرژی به معنای کنار گذاشتن همیشگی لنز نیست، بلکه به معنای مدیریت هوشمندانهتر آن است: لنز روزانه، قطره ضدحساسیت با ترتیب درست مصرف، استراحتهای منظم و آماده بودن یک عینک طبی بهعنوان جایگزین موقت. اگر علائم چشمیتان هر سال در همین فصل تکرار میشود یا شدید است، یک ویزیت با اپتومتریست برای تشخیص دقیق و انتخاب لنز یا قطره مناسب ارزش وقت گذاشتن را دارد؛ کارشناسان عینکسازی هم میتوانند در انتخاب لنز، پوشش و فریم متناسب با چشم حساس شما کمک کنند.
منابع
این مطلب بر پایهٔ منابع تخصصی زیر تهیه شده است:
- Conjunctivitis (seasonal & perennial allergic) - College of Optometrists — college-optometrists.org
- Seasonal Allergic Conjunctivitis (Hay Fever) for Contact Lens wearers :: Eye Health Central — contactlensesplus.com
آمادهٔ انتخاب عینک جدید هستید؟
فریم دلخواهتان را انتخاب کنید، عدسی را دقیقاً بر اساس نسخهٔ شما میتراشیم.
پرسشهای متداول
آیا لنز طبی باعث ایجاد آلرژی فصلی میشود یا فقط علائم آن را بدتر نشان میدهد؟+
لنز خودش عامل آلرژی نیست، اما چون گرده و آلرژنها روی سطح آن مینشینند و در تماس مستقیم با چشم میمانند، شدت و طول مدت علائم را افزایش میدهد. هرچه لنز بیشتر روی چشم بماند، آلرژن بیشتری روی آن جمع میشود.
چرا لنز روزانه در فصل حساسیت بهتر از لنز ماهانه است؟+
لنز روزانه هر روز تعویض میشود و فرصتی برای انباشت گرده و پروتئین اشک روی سطحش باقی نمیماند، در حالیکه لنز ماهانه حتی با شستوشوی منظم هم رسوباتی جمع میکند که در فصل گردهافشانی سریعتر تحریککننده میشوند.
قطره ضدحساسیت را باید قبل از لنز بریزم یا بعد از آن؟+
همیشه قبل از گذاشتن لنز. اگر بعد از لنز ریخته شود، خود لنز مانع رسیدن کامل دارو به سطح چشم میشود و ممکن است اثر قطره کم شود یا روی لنز باقی بماند.
اگر چشمم خیلی قرمز و متورم شد، همچنان لنز بگذارم؟+
بهتر است در آن روزها لنز را کنار بگذارید و به عینک طبی برگردید تا سطح چشم فرصت بهبود پیدا کند. قرمزی و تورم شدید یا غیرمعمول را حتماً باید اپتومتریست یا چشمپزشک بررسی کند.
عینک آفتابی چقدر در کاهش حساسیت چشمی موثر است؟+
عینک آفتابی با فریم پوششی و بزرگتر مانع ورود مستقیم گرده به سطح چشم میشود و میتواند میزان تماس چشم با آلرژنها را در فضای باز بهطور محسوسی کم کند، هرچند جایگزین کامل قطره یا استراحت از لنز نیست.
مقالات مرتبط
سلامت چشم و عدسینقطههای شناور و رگههای نور در چشم؛ کِی فوری به چشمپزشک برویم؟
بیشتر نقطههای شناور بیخطرند، اما بارش ناگهانی نقطههای تازه، رگههای نور مداوم یا سایهای شبیه پرده در دید، علائم هشدار پارگی یا دکالمان شبکیهاند که نیاز به معاینه فوری دارند.
ادامه ←
سلامت چشم و عدسیدیابت و چشم؛ چرا نمره عینک دیابتیها مدام تغییر میکند؟
نوسان قند خون موقتاً نمره چشم را جابهجا میکند و دلیل خوبی برای عینک جدید نیست؛ اما معاینه سالانه با قطره برای رتینوپاتی دیابتی واقعاً حیاتی است.
ادامه ←
سلامت چشم و عدسیتنبلی چشم کودکان؛ چرا تشخیص زودهنگام با عینک و پچ نجاتبخش بیناییست؟
آمبلیوپی یا تنبلی چشم در سالهای اول کودکی شکل میگیرد و اگر تا ۷-۸ سالگی تشخیص داده نشود، اثرش دائمی میماند؛ نقش عینک، پچ و قطره آتروپین در درمان را میخوانید.
ادامه ←