آرایش چشم و لنز یا عینک؛ اشتباهاتی که خطر عفونت را بالا می‌برد

خیلی از مراجعه‌کنندگانی که برای لنز یا عینک می‌آیند، همزمان از خط چشم و ریمل هم استفاده می‌کنند، اما کمتر کسی می‌داند که ترتیب انجام این کارها و عمر همان محصولات آرایشی، مستقیماً روی سلامت چشم اثر می‌گذارد. اینجا نه قرار است از آرایش دست بکشید و نه از لنز، فقط چند قاعده‌ی ساده و مبتنی بر شواهد را باید رعایت کنید تا ریسک عفونت و تحریک پایین بماند.

چرا ترکیب آرایش چشم و لنز خطرناک‌تر از هر کدام به‌تنهایی است

سطح چشم وقتی لنز روی آن قرار دارد، دیگر مثل حالت عادی خودش را با پلک‌زدن و اشک تمیز نمی‌کند؛ لنز یک جسم خارجی است که هر ذره‌ی آرایشی یا باکتری وارد شده به فضای بین لنز و قرنیه را همان‌جا نگه می‌دارد. مرکز پزشکی دانشگاه ایالتی اوهایو تأکید می‌کند که محیط مرطوب لوازم آرایش چشم، زمینه‌ی مناسبی برای رشد باکتری است و همین موضوع ریسک التهاب ملتحمه را بالا می‌برد؛ وقتی این باکتری‌ها با لنز هم مواجه شوند، احتمال عفونت قرنیه که می‌تواند جدی‌تر از یک قرمزی ساده باشد افزایش پیدا می‌کند.

ترتیب درست: اول لنز یا اول آرایش؟

قاعده‌ی ساده این است: صبح‌ها لنز را قبل از آرایش بگذارید و شب‌ها آرایش را قبل از درآوردن لنز پاک کنید. دلیلش این است که دست‌های تازه شسته‌شده و بدون آلودگی کرم یا پودر، لنز تمیزتری روی چشم می‌گذارند؛ اگر برعکس عمل کنید، ذرات ریمل و خط چشم از روی انگشتان به سطح لنز منتقل می‌شوند. شب هم بهتر است اول با یک پاک‌کننده‌ی ملایم آرایش را بردارید و بعد لنز را خارج کنید، چون مالش زیاد پلک برای پاک کردن آرایش در حالی که لنز روی چشم است، می‌تواند لنز را جابه‌جا یا خط‌خطی کند.

خط چشم روی خط مژه؛ چرا توصیه نمی‌شود

کشیدن خط چشم روی «واترلاین» یعنی همان لبه‌ی داخلی پلک که مستقیم با چشم در تماس است، یکی از رایج‌ترین اشتباهات زیبایی است. طبق توضیح متخصصان اوهایو استیت، این ناحیه محل خروج ترشحات غدد میبومین است؛ غدد کوچکی در لبه‌ی پلک که چربی لازم برای پایداری لایه‌ی اشک را تولید می‌کنند. وقتی آرایش این غدد را مسدود می‌کند، لایه‌ی اشک ناپایدار می‌شود و خشکی چشم تشدید می‌گردد؛ ترکیب این خشکی با لنز، که خودش هم رطوبت سطح چشم را کم می‌کند، حس شن‌ریزه و سوزش را چند برابر می‌کند. توصیه‌ی عملی این است که خط چشم را فقط روی خط مژه‌ی بیرونی بکشید، نه روی مرز داخلی پلک؛ اگر با خشکی چشم دست‌به‌گریبان هستید، مطلب آلودگی هوا و چشم: خشکی، سوزش و راه‌های محافظت با عینک را هم بخوانید تا بدانید چه عوامل دیگری این وضعیت را بدتر می‌کند.

قانون سه ماه برای ریمل و خط چشم

محصولات آرایشی مایع یا کرمی چشم، به‌خصوص ریمل و خط‌چشم مدادی یا مایع، محیط ایده‌آلی برای تکثیر باکتری هستند و توصیه‌ی صریح مرکز پزشکی اوهایو استیت این است که این محصولات را حداکثر سه ماه پس از باز شدن دور بریزید، حتی اگر ظاهراً هنوز مانده دارند. اگر هر زمان مشکوک شدید که محصولی آلوده شده یا پس از یک دوره‌ی عفونت چشمی مثل التهاب ملتحمه، باید همان لحظه آن قلم آرایشی را کنار بگذارید، نه اینکه صبر کنید تا سه ماه تمام شود. قانون دیگری که هرگز نباید نقض شود، اشتراک‌گذاری برس، ریمل یا خط چشم با دیگران است؛ حتی نزدیک‌ترین دوست یا خواهرتان هم باکتری‌های دهانی و پوستی متفاوتی دارد که با تماس مستقیم به چشم شما منتقل می‌شود.

آماری که نشان می‌دهد بی‌احتیاطی در لنز چقدر رایج است

گزارش مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا درباره‌ی رفتار پرخطر کاربران لنز تماسی، تصویر نگران‌کننده‌ای ارائه می‌دهد: بین ۸۰ تا ۸۸ درصد از افراد در گروه‌های سنی مختلف حداقل یک رفتار پرخطر را در استفاده از لنز گزارش کرده‌اند. رایج‌ترین این رفتارها عبارت‌اند از خوابیدن با لنز (حدود ۳۰ تا ۳۳ درصد افراد)، شنا کردن با لنز روی چشم (۲۷ تا ۳۳ درصد)، استفاده از لنز بیش از مدت توصیه‌شده (۲۴ تا ۵۲ درصد بسته به گروه سنی) و نگهداری قوطی لنز بیش از زمان مجاز (۲۳ تا ۴۲ درصد). نتیجه‌ی این بی‌احتیاطی‌ها هم بی‌اثر نیست: بین ۴ تا نزدیک ۱۵ درصد از کاربران لنز، به دلیل مشکلات چشمی به پزشک مراجعه کرده‌اند. وقتی همین رفتارهای پرخطر با آرایش چشمِ بدون رعایت بهداشت ترکیب شود، منطقی است که ریسک عفونت به‌جای جمع ساده، چند برابر شود.

کی باید موقتاً لنز را کنار بگذارید

اگر بعد از آرایش چشم احساس قرمزی، سوزش، درد یا حتی تاری خفیف دید دارید، باید بلافاصله همه‌ی لوازم آرایشی و لنز را کنار بگذارید و به چشم‌پزشک یا اپتومتریست مراجعه کنید؛ این نشانه‌ها را نباید با یک شست‌وشوی ساده نادیده گرفت. در دوره‌هایی که چشمتان ملتهب یا خشک است، استفاده از عینک طبی به‌جای لنز گزینه‌ی بسیار منطقی‌تری است، چون هیچ تماس مستقیمی با سطح چشم ندارد؛ می‌توانید در این بازه سراغ فریم عینک طبی مناسب بروید و بعد از رفع کامل التهاب، دوباره به لنز برگردید. همچنین یادتان باشد که نسخه‌ی چشم هم تاریخ انقضا دارد و لنزی که با نسخه‌ی قدیمی خریداری شده ممکن است اصلاً با انحنای فعلی قرنیه‌ی شما همخوانی نداشته باشد؛ برای همین در مطلب نسخه عینک و لنز چقدر اعتبار دارد؟ چرا با نسخه قدیمی نباید خرید کرد توضیح داده‌ایم که هر چند وقت یک‌بار باید معاینه را تکرار کنید.

جمع‌بندی

هیچ‌کدام از این قواعد پیچیده نیستند: خط چشم را از واترلاین دور نگه دارید، لنز را قبل از آرایش بگذارید و بعد از پاک کردن آرایش دربیاورید، ریمل و خط چشم را حداکثر بعد از سه ماه عوض کنید و به محض دیدن قرمزی یا درد، سراغ چشم‌پزشک بروید نه سراغ لایه‌ی دیگری از آرایش. اگر برای انتخاب لنز مناسب یا فریم جایگزین در دوره‌های استراحت چشم مطمئن نیستید، کارشناسان عینک‌سازی می‌توانند بر اساس وضعیت چشم و سبک زندگی‌تان راهنمایی دقیق‌تری ارائه دهند.

منابع

این مطلب بر پایهٔ منابع تخصصی زیر تهیه شده است:

• Are mascara and eyeliner bad for your eyes? | Ohio State Medical Center — wexnermedical.osu.edu
• Contact Lens Wearer Demographics and Risk Behaviors for Contact Lens-Related Eye Infections — United States, 2014 - PMC — pmc.ncbi.nlm.nih.gov